मुंबई, दि. ०५ : दादर येथील चैत्यभूमी परिसरात महापरिनिर्वाण दिनानिमित्त डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना अभिवादन करण्यासाठी देशभरातून लाखो अनुयायी आज मुंबईत दाखल झाले आहेत. पहाटेपासूनच चैत्यभूमी परिसरासह दादर, शिवाजी पार्क आणि आसपासच्या भागात मोठी गर्दी उसळली असून भाविकांच्या जयभीम घोषणांनी वातावरण दुमदुमून गेले आहे. 6 डिसेंबर 1956 रोजी डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचे निधन झाले. त्यांच्या स्मृतीदिनानिमित्त साजरा केला जाणारा हा महापरिनिर्वाण दिन यंदा बाबासाहेबांच्या ६९व्या पुण्यतिथीचे औचित्य साधून अधिकच भावनिक वातावरणात पार पडत आहे. भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार, समाजसुधारक, विचारवंत आणि स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदा मंत्री म्हणून त्यांचा प्रभावी वारसा आजही कोट्यवधी लोकांना प्रेरणा देत आहे.
महापरिनिर्वाण दिनाचा मुख्य संदेश म्हणजे सामाजिक समता, बंधुता, शिक्षण आणि मानवाधिकारांचा आग्रह. बाबासाहेबांनी दिलेला ‘शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा’ हा मंत्र आजही समाजासाठी एक दीपस्तंभ आहे. त्यांच्या या विचारांचा पुनरुच्चार करण्यासाठी लाखो अनुयायी दरवर्षीप्रमाणे यंदाही चैत्यभूमीवर एकत्र आले आहेत. गर्दी वाढत असूनही प्रशासन, स्वयंसेवी संस्था आणि विविध संघटनांनी भाविकांच्या सोयीसाठी व्यापक व्यवस्थापन केले आहे.
यंदाच्या महापरिनिर्वाण दिनाचे एक प्रमुख आकर्षण म्हणजे “एक वही, एक पेन” या अभियानातून देण्यात आलेली अनोखी शैक्षणिक मानवंदना. दरवर्षी भाविक हार, फुले, मेणबत्त्या, अगरबत्त्या अर्पण करतात. मात्र हे साहित्य नंतर कचऱ्यात विलीन होत असल्याने त्याऐवजी विद्यार्थ्यांसाठी उपयुक्त शैक्षणिक साहित्य अर्पण करावे, असे आवाहन भारतीय बौद्ध महासभेचे राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष डॉ. भीमराव आंबेडकर आणि रिपब्लिकन सेनेचे सरसेनानी आनंदराज आंबेडकर यांनी केले आहे. बाबासाहेबांनी समाजाला शिक्षणाचा मंत्र दिल्याची आठवण करून देत, वह्या, पेन, पुस्तके, पेन्सिली, दप्तर, कंपास संच अशा साहित्यांनी त्यांना अभिवादन करणे अधिक अर्थपूर्ण ठरेल, असे ते म्हणाले. संकलित साहित्य नंतर गरजू, आदिवासी, वंचित आणि पूरग्रस्त भागांतील विद्यार्थ्यांना वाटण्यात येणार आहे. दादर चैत्यभूमी परिसरात ५ व ६ डिसेंबर रोजी या साहित्याचे संकलन केंद्र उभारले असून अभियानाचे प्रणेते पत्रकार राजू झनके यांनी भाविकांना आवाहन केले आहे.
भाविकांच्या सुविधांसाठी वंचित बहुजन आघाडीही सक्रिय झाली असून VBA चे युवा नेते सुजात आंबेडकर स्वतः मैदानात उतरले आहेत. छत्रपती शिवाजी पार्क परिसरात त्यांनी निवास व्यवस्था, पिण्याचे पाणी, स्वच्छता, वैद्यकीय सेवा आणि इतर सुविधांची पाहणी केली. आवश्यक त्या सुधारणा करण्यासाठी त्यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना सूचना दिल्या असल्याचे दिसून आले. याशिवाय VBA चे शेकडो स्वयंसेवक अनुयायांच्या सेवेसाठी सज्ज असून कोणतीही गैरसोय झाल्यास तत्काळ हस्तक्षेप करण्याची भूमिका त्यांनी स्पष्ट केली आहे. आवश्यक सुविधा उपलब्ध नसल्यास अधिकाऱ्यांवर कारवाईचा इशाराही देण्यात आला आहे.
महापरिनिर्वाण दिनी मुंबईत दाखल होणाऱ्या अनुयायांच्या भावनांचा सन्मान राखत, शिस्तबद्ध व्यवस्थापन आणि शैक्षणिक मानवंदनेचा उन्नत संदेश या दोन्हीमुळे यंदाचा कार्यक्रम अधिक अर्थपूर्ण आणि प्रेरणादायी ठरत आहे.
