ख्रिसमस हा केवळ ख्रिश्चन धर्मीयांचा सण नाही, तर तो संपूर्ण मानवजातीला प्रेम, करुणा, क्षमा आणि बंधुभाव यांची आठवण करून देणारा जागतिक उत्सव आहे. दरवर्षी २५ डिसेंबर रोजी साजरा होणारा ख्रिसमस येशू ख्रिस्त यांच्या जन्मदिनानिमित्त साजरा केला जातो. मात्र या सणाचे महत्त्व केवळ धार्मिक चौकटीत मर्यादित नसून तो सामाजिक, सांस्कृतिक आणि मानवी मूल्यांशी जोडलेला आहे.
येशू ख्रिस्त यांचा जन्म एका राजवाड्यात नव्हे, तर बेथलेहेमच्या एका गोठ्यात झाला, ही कथा ख्रिसमसच्या मुळाशी आहे. ही कथा माणसाला नम्रता, साधेपणा आणि समतेचा संदेश देते. येशूने आपल्या आयुष्यात कधीही सत्ता, संपत्ती किंवा वैभवाचा पाठपुरावा केला नाही. त्यांनी गरिबांशी मैत्री केली, पीडितांच्या दुःखात सहभागी झाले आणि अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवला. म्हणूनच ख्रिसमस हा केवळ आनंदाचा दिवस नसून तो आत्मपरीक्षणाचा आणि समाजाशी आपली जबाबदारी ओळखण्याचा दिवस आहे.
ख्रिसमस जवळ आला की जगभरात उत्साहाचे वातावरण निर्माण होते. चर्च सजवले जातात, घरे दिव्यांनी उजळून निघतात, ख्रिसमस ट्री उभारले जातात आणि ताऱ्यांनी आकाश जणू अधिक सुंदर दिसू लागते. सांताक्लॉजची प्रतिमा, भेटवस्तू, केक, गाणी आणि प्रार्थना यामुळे वातावरण आनंदी होते. मात्र या बाह्य आनंदामागे असलेला खरा अर्थ समजून घेणे अधिक महत्त्वाचे आहे. ख्रिसमस आपल्याला देतो तो संदेश—प्रेमाचा, त्यागाचा आणि माणुसकीचा.
येशू ख्रिस्त यांनी आपल्या शिकवणीतून प्रेमाला सर्वोच्च स्थान दिले. “तुझ्या शेजाऱ्यावर स्वतःप्रमाणे प्रेम कर” ही त्यांची शिकवण आजच्या तणावग्रस्त, स्पर्धात्मक आणि स्वार्थी समाजात अधिकच महत्त्वाची वाटते. जाती, धर्म, भाषा, देश यांपलीकडे जाऊन माणसाला माणूस म्हणून स्वीकारण्याचा विचार ख्रिसमसच्या आत्म्यात आहे. म्हणूनच हा सण सर्व धर्मीय, सर्व समाजघटकांनी एकत्र साजरा करावा, असा आहे.
भारतासारख्या विविधतेने नटलेल्या देशात ख्रिसमसला वेगळेच स्थान आहे. ख्रिश्चन समाजासोबतच इतर धर्मीय लोकही या सणात सहभागी होतात. चर्चमध्ये जाणे, शुभेच्छा देणे, केक वाटणे, गरजू लोकांना मदत करणे—या सगळ्या गोष्टी भारतीय संस्कृतीतील समन्वयाची साक्ष देतात. ख्रिसमस हा आपल्या देशातील धार्मिक सहिष्णुतेचा आणि सामाजिक ऐक्याचा सुंदर नमुना आहे.
आजच्या काळात ख्रिसमसचा उत्सव मोठ्या प्रमाणावर व्यापारीकरणाकडे झुकलेला दिसतो. मोठमोठ्या मॉल्समध्ये सेल, आकर्षक सजावट, महागड्या भेटवस्तू यावर भर दिला जातो. मात्र यामुळे ख्रिसमसचा मूळ संदेश कधी कधी दुर्लक्षित होतो. ख्रिसमसचा खरा अर्थ म्हणजे गरिबांच्या चेहऱ्यावर हास्य आणणे, एकाकी माणसाच्या आयुष्यात थोडा आधार देणे, दुःखी मनाला दिलासा देणे. एखाद्या गरजूला अन्न, कपडे किंवा वेळ देणे हीच खरी ख्रिसमस भेट आहे.
ख्रिसमस आपल्याला क्षमाशीलतेचेही महत्त्व सांगतो. येशू ख्रिस्त यांनी आपल्या शत्रूंनाही माफ करण्याचा संदेश दिला. आजच्या समाजात द्वेष, हिंसा, असहिष्णुता वाढताना दिसते. अशा वेळी ख्रिसमस आपल्याला आठवण करून देतो की द्वेषावर प्रेमानेच मात करता येते. संवाद, समजूतदारपणा आणि सहवेदना या मूल्यांची आज नितांत गरज आहे.
लहान मुलांसाठी ख्रिसमस हा खास आनंदाचा सण असतो. सांताक्लॉजची वाट पाहणे, भेटवस्तू मिळवणे, गाणी म्हणणे—या सगळ्या गोष्टी त्यांच्या बालविश्वाला रंगीत करतात. मात्र पालक आणि समाजाने या सणाच्या निमित्ताने मुलांमध्ये दयाळूपणा, वाटून खाण्याची सवय आणि गरजूंप्रती संवेदनशीलता रुजवली, तर ख्रिसमसचा खरा उद्देश साध्य होईल.
ख्रिसमस हा वर्षाच्या शेवटाकडे येणारा सण असल्यामुळे तो मागे वळून पाहण्याची आणि पुढील वर्षासाठी सकारात्मक संकल्प करण्याची संधीही देतो. आपण या वर्षात कसे वागलो, कोणाला दुखावले का, कोणासाठी काही चांगले केले का—याचा विचार करण्याचा हा काळ आहे. पुढील वर्ष अधिक प्रेमळ, अधिक समतावादी आणि अधिक माणुसकीचा करण्याचा निर्धार करण्यासाठी ख्रिसमस प्रेरणा देतो.
खऱ्या अर्थाने पाहता, ख्रिसमस हा एक दिवसापुरता मर्यादित नसून तो एक जीवनदृष्टी आहे. प्रेम, करुणा, त्याग, क्षमा आणि समता या मूल्यांचा स्वीकार आपण वर्षभर केला, तर प्रत्येक दिवस ख्रिसमससारखा होऊ शकतो. म्हणूनच ख्रिसमस साजरा करताना केवळ दिवे लावून, केक कापून थांबू नये; तर आपल्या वर्तनात, विचारात आणि कृतीत येशू ख्रिस्त यांच्या शिकवणीचा प्रकाश आणावा.
अशा अर्थाने ख्रिसमस हा सण नाही, तर माणूसपण जपण्याची आठवण आहे. प्रेमाने जगण्याची, माणसाशी माणूस म्हणून वागण्याची आणि जग थोडे अधिक सुंदर करण्याची हीच खरी ख्रिसमसची भेट आहे.
– संपादक
दैनिक भैरव टाइम्स
