रत्नागिरी, दि. ११ : पावसाने ओढ दिल्याने रत्नागिरी जिल्ह्यावर आगामी उन्हाळ्यात पाणीटंचाईचे संकट गडद होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. यंदा सरासरीपेक्षा तब्बल १९.८१ टक्के कमी पाऊस झाल्याने भूजल पातळीत मोठी घट नोंदवण्यात आली आहे. गेल्या पाच वर्षांच्या सरासरीच्या तुलनेत जिल्ह्यातील भूजल पातळी १.२३ मीटरने खाली गेली असून, तब्बल १८३ गावांना संभाव्य पाणीटंचाईचा धोका निर्माण झाला आहे. भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणेच्या अहवालातून ही चिंताजनक परिस्थिती समोर आली आहे.
जिल्ह्यातील भूजल पातळीच्या घसरणीत रत्नागिरी तालुका आघाडीवर असून, येथे तब्बल २.९६ मीटरने पाणीपातळी घटली आहे. राजापूरमध्ये १.४७ मीटर, गुहागरमध्ये १.४१ मीटर, लांजा येथे १.१७ मीटर, तर चिपळूणमध्ये १.०१ मीटरने भूजल पातळी खाली गेली आहे. संभाव्य पाणीटंचाईचा सर्वाधिक धोका रत्नागिरी तालुक्यातील ३७, संगमेश्वरमधील ३१ आणि राजापूरमधील २५ गावांना आहे.
सरासरीपेक्षा १९.८१ टक्के कमी पाऊस
जिल्ह्यात सरासरी ३ हजार ३९५ मिलिमीटर पाऊस अपेक्षित असताना प्रत्यक्षात २ हजार ६९९.५३ मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली. तालुकानिहाय पावसाच्या तुटीचा विचार करता संगमेश्वरमध्ये ३५.४१ टक्के, राजापूरमध्ये ३४.५५ टक्के, रत्नागिरीत २७.२३ टक्के, दापोलीत २४.२१ टक्के आणि मंडणगडमध्ये २१.६२ टक्के तूट नोंदवण्यात आली आहे.
५८ निरीक्षण विहिरी कोरड्या
पावसाळा संपल्यानंतर जिल्ह्यातील ५८ निरीक्षण विहिरी कोरड्या पडल्या आहेत. रत्नागिरी जिल्ह्याची डोंगराळ भौगोलिक रचना आणि सच्छिद्र खडकांमुळे पावसाचे पाणी मोठ्या प्रमाणात वाहून जाते. परिणामी, जमिनीतील भूजलाचे पुनर्भरण मर्यादित राहते. पाऊस थांबल्यानंतर विहिरी आणि कूपनलिकांमधील पाणीसाठा वेगाने कमी होण्याची शक्यता असते.
प्रशासनासमोर पाणीपुरवठ्याचे आव्हान
भूजल पातळीतील घसरण आणि पावसाची तूट यामुळे ग्रामीण भागातील पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न गंभीर होऊ शकतो. संभाव्य टंचाईग्रस्त गावांची वेळेत ओळख करून पर्यायी पाणीपुरवठा, टँकरचे नियोजन आणि जलसंधारणाच्या उपाययोजना राबविणे आवश्यक ठरणार आहे. पावसाचे पाणी अडवणे, विहिरींचे पुनर्भरण आणि पाण्याचा काटकसरीने वापर यावरही भर देण्याची गरज आहे.
पावसाने ओढ दिली, भूजल पातळी घसरली आणि निरीक्षण विहिरी कोरड्या पडू लागल्या आहेत. त्यामुळे आगामी उन्हाळ्यात निर्माण होणाऱ्या संभाव्य पाणीटंचाईला सामोरे जाण्यासाठी प्रशासनाने आतापासूनच प्रभावी नियोजन करणे गरजेचे आहे. जिल्ह्यातील १८३ गावांवरील पाणीटंचाईचे सावट दूर करण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या जाणार, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
