नवी दिल्ली, दि. २१ : केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीवरून राजधानी दिल्लीतील राजकीय संघर्ष सोमवारी अधिक तीव्र झाला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या निवासस्थानाबाहेर काँग्रेस आणि ‘इंडिया’ आघाडीच्या नेत्यांनी ठिय्या आंदोलन केल्यानंतर दिल्ली पोलिसांनी लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी, काँग्रेस नेत्या प्रियांका गांधी, समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव, काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांच्यासह अनेक खासदार आणि कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेतले. या कारवाईदरम्यान राहुल गांधी यांच्या नाकाला आणि छातीला दुखापत झाल्याचा दावा काँग्रेसने केला असून, त्यांच्या नाकातून रक्त येत असल्याचे छायाचित्रही पक्षाने प्रसिद्ध केले आहे.
नीट (NEET) परीक्षा प्रकरण, विद्यार्थ्यांवरील कथित लाठीचार्ज आणि केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी काँग्रेसने पंतप्रधान निवासस्थानाकडे मोर्चा काढला होता. आंदोलनात युवक काँग्रेस, एनएसयूआयचे कार्यकर्ते तसेच ‘इंडिया’ आघाडीतील अनेक नेते सहभागी झाले होते. “मोदी हमसे डरते हैं, पुलिस को सामने करते हैं” अशा घोषणांनी परिसर दणाणून गेला. सुमारे अडीच ते साडेतीन तास आंदोलन सुरू राहिले.
आंदोलनादरम्यान केंद्र सरकारतर्फे केंद्रीय मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी राहुल गांधी यांची भेट घेतली. संसदेत या विषयावर चर्चा करण्याची तयारी असल्याचे सरकारच्या वतीने सांगण्यात आले. मात्र, काँग्रेसने आधी विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांवर ठोस निर्णय आणि केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची भूमिका कायम ठेवत आंदोलन मागे घेण्यास नकार दिला.
चर्चा निष्फळ ठरल्यानंतर दिल्ली पोलिसांनी आंदोलकांना हटविण्याची कारवाई सुरू केली. सुरुवातीला कार्यकर्त्यांना पोलिस वाहनांमध्ये बसविण्यात आले. त्यानंतर राहुल गांधी, प्रियांका गांधी, अखिलेश यादव आणि इतर नेत्यांना ताब्यात घेण्यात आले. राहुल गांधी जागेवरून उठण्यास तयार नसल्याने पोलिसांनी त्यांना उचलून नेल्याचे दृश्य समोर आले. या झटापटीत राहुल गांधी यांच्या नाकाला दुखापत झाली असून त्यातून रक्तस्त्राव झाल्याचा दावा काँग्रेसने केला आहे. त्यांच्या छातीलाही मार लागल्याचे पक्षाकडून सांगण्यात आले.
पोलिसांकडून ओढून नेत असताना राहुल गांधी यांनी “भारतात सध्या लोकशाही दिसत आहे,” अशी प्रतिक्रिया दिल्याचा दावा काँग्रेसने केला. ही प्रतिक्रिया सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात चर्चेत आली. त्यानंतर पोलिसांनी सर्व नेत्यांना बसमधून अन्य ठिकाणी हलविले.
काँग्रेसच्या मते, या आंदोलनामागे विद्यार्थ्यांच्या हिताशी संबंधित पाच प्रमुख मागण्या आहेत. त्यामध्ये परीक्षा प्रक्रियेत पारदर्शकता, विद्यार्थ्यांना न्याय्य संधी, शैक्षणिक संस्थांमध्ये उत्तरदायित्व, विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेची हमी आणि शिक्षण व्यवस्थेतील आवश्यक सुधारणा यांचा समावेश आहे. नीट परीक्षा प्रकरणाची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी राजीनामा द्यावा, अशी मागणीही पक्षाने पुन्हा केली. तसेच विद्यार्थ्यांवरील कथित पोलिस कारवाईबाबत केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही जबाबदारी स्वीकारावी, अशी मागणी राहुल गांधी यांनी केली.
दरम्यान, राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी यांनी राम मनोहर लोहिया रुग्णालयात जाऊन आंदोलनादरम्यान जखमी झालेल्या विद्यार्थ्यांची भेट घेतली आणि त्यांची विचारपूस केली. दुसरीकडे केंद्रीय आरोग्यमंत्री जे. पी. नड्डा यांनीही रुग्णालयाला भेट देऊन जखमींच्या प्रकृतीची माहिती घेतली तसेच डॉक्टरांसोबत आपत्कालीन बैठक घेतली.
या आंदोलनामुळे संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनात सरकार आणि विरोधकांमध्ये संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. नीट परीक्षा, शिक्षण व्यवस्था आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवरून दोन्ही बाजूंमध्ये आरोप-प्रत्यारोप सुरू असून, हा मुद्दा संसदेतही गाजण्याची चिन्हे आहेत.
टीप : या वृत्तातील राहुल गांधी जखमी झाल्याचा दावा, पोलिसांनी बळाचा वापर केल्याचे आरोप आणि आंदोलनातील काही घटनांचा उल्लेख हा काँग्रेसने केलेल्या दाव्यांवर आधारित आहे. या दाव्यांबाबत दिल्ली पोलिसांची अधिकृत भूमिका स्वतंत्रपणे समोर आलेली नाही.
