संशोधन, संघर्ष आणि यशाचा प्रवास – डॉ. प्रज्ञा यांचे प्रेरणादायी यश!

संशोधन क्षेत्रात महिलांनी आपल्या मेहनतीने आणि चिकाटीने स्वतःचे स्वतंत्र स्थान निर्माण करावे, याचे प्रेरणादायी उदाहरण म्हणजे डॉ. प्रज्ञा. शिवाजी विद्यापीठ, कोल्हापूर येथून भौतिकशास्त्र विषयात पीएच.डी. मिळवणाऱ्या डॉ. प्रज्ञा यांनी आपल्या अथक परिश्रमाने आणि जिद्दीने हे मोठे यश मिळवले आहे. “सुपरकॅपेसिटर” या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर त्यांनी केलेले संशोधन भविष्यात विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात नवीन दिशा देणारे ठरेल.
  पीएच.डी. हा उच्च शिक्षणाचा अत्यंत कठीण टप्पा मानला जातो. विशेषतः महिला संशोधकांसाठी हा प्रवास आणखी आव्हानात्मक ठरतो, कारण त्यांना कुटुंब आणि सामाजिक जबाबदाऱ्या सांभाळत अभ्यास करावा लागतो. डॉ. प्रज्ञा यांनी या सगळ्या अडचणींवर मात करत आपल्या जिद्दीच्या बळावर पीएच.डी. पूर्ण केली आहे.
शैक्षणिक आणि संशोधनातील प्रवास
डॉ. प्रज्ञा यांची शैक्षणिक कारकीर्द अत्यंत उल्लेखनीय आहे. त्यांनी फर्ग्युसन कॉलेज, पुणे येथून B.Sc. आणि M.Sc. पूर्ण केली. उच्च शिक्षण घेत असतानाच त्यांना संशोधनाची आवड निर्माण झाली. त्यानंतर त्यांनी शिवाजी विद्यापीठ, कोल्हापूर येथे पीएच.डी.साठी प्रवेश घेतला आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित “सुपरकॅपेसिटर” या विषयावर संशोधन सुरू केले.
 संशोधन करत असताना त्यांनी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय परिषदा गाजवल्या –
✅ ९ शोधनिबंध प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय नियतकालिकांमध्ये प्रकाशित
✅ १३ राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय परिषदांमध्ये शोधनिबंध सादर
✅ वयाच्या अवघ्या २९ व्या वर्षी पीएच.डी. प्राप्त
या संशोधनामुळे भविष्यात सुपरकॅपेसिटर्सच्या क्षेत्रात नवे तंत्रज्ञान विकसित होण्यास मदत होईल आणि ते ऊर्जा संचयनासाठी उपयोगी ठरेल.
 संशोधनातील संघर्ष आणि आव्हाने
डॉ. प्रज्ञा यांचा पीएच.डी.चा प्रवास अत्यंत खडतर होता. संशोधनाच्या मध्य काळात त्यांचा विवाह झाला, त्यानंतर त्या मातृत्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळत संशोधन करीत राहिल्या.
🔹 आई झाल्यानंतरही त्यांनी संशोधन सोडले नाही.
🔹 कुटुंब आणि अभ्यास यात समतोल राखत त्यांनी प्रत्येक संकटावर मात केली.
🔹 काही कारणांमुळे दोन-तीन वेळा त्यांची पीएच.डी.ची मुलाखत पुढे ढकलली गेली.
🔹 तरीही त्यांनी संशोधन पूर्ण करण्याचा निश्चय पक्का ठेवला आणि अखेर हे स्वप्न सत्यात उतरवले.
    यामध्ये शिवाजी विद्यापीठाच्या भौतिकशास्त्र विभागप्रमुख मा. प्रा. डॉ. आर. जी. सोनकवडे सरांचे मार्गदर्शन त्यांना लाभले. त्यांनी वेळोवेळी डॉ. प्रज्ञा यांना मार्गदर्शन करत त्यांचे मनोधैर्य वाढवले. डॉ. प्रज्ञा यांनी आपली मेहनत आणि जिद्द यांच्या जोरावर हे सिद्ध केले की कोणतीही गोष्ट अशक्य नाही.
✅ त्यांचे हे यश केवळ त्यांचे वैयक्तिक यश नाही, तर संशोधन क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सर्वांसाठी, विशेषतः महिलांसाठी एक प्रेरणा आहे.
✅ त्यांनी दाखवून दिले की योग्य नियोजन आणि दृढ इच्छाशक्ती असेल, तर कुटुंब, करिअर आणि संशोधन यांचा समतोल राखता येतो.
✅ त्यांच्या यशामुळे भविष्यातील महिला संशोधकांना आत्मविश्वास मिळेल आणि विज्ञान क्षेत्रात अधिक संधी निर्माण होतील.
        सोमवार, दि. १० मार्च २०२५ रोजी डॉ. प्रज्ञा यांनी आपले स्वप्न पूर्ण केले. त्यांच्या या मेहनतीचा आणि चिकाटीचा गौरव संपूर्ण विद्यापीठ तसेच संशोधन क्षेत्रात केला जात आहे.
         डॉ. प्रज्ञा यांचे हार्दिक अभिनंदन! त्यांच्या पुढील वाटचालीसाठी खूप शुभेच्छा! भविष्यात त्यांचे संशोधन आणखी उच्च स्तरावर पोहोचो आणि त्याचा उपयोग संपूर्ण समाजासाठी होवो, हीच सदिच्छा!
 संकलन – उत्तम पवार, तळवली, ता. गुहागर, मो. 8888770776

आणखी वाचा