मुंबई, दि. १९ : देशातील सर्वात महत्त्वाचा ओळखदस्तावेज म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या आधारकार्डात सरकार मोठे बदल करण्याच्या तयारीत आहे. वाढत्या गैरवापर, फसवणूक आणि डेटा सुरक्षेच्या धोक्यांमुळे UIDAI आता नवीन प्रकारचे आधारकार्ड आणण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. या नव्या कार्डमध्ये केवळ फोटो आणि QR कोड असेल, तर नाव, पत्ता, जन्मतारीख यांसारखी कोणतीही माहिती छापलेली नसेल.
सध्या अनेक सेवा देणाऱ्या संस्था आधारकार्डची छायाप्रती घेऊन ती आपल्याकडे जपून ठेवतात. या प्रतिंचा गैरवापर होण्याच्या घटना वाढत असल्याने UIDAI ने अधिक सुरक्षित प्रणाली तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
काय सांगितले UIDAI चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी भुवनेश कुमार यांनी?
आधार विषयक राष्ट्रीय परिषदेत बोलताना UIDAI चे CEO भुवनेश कुमार म्हणाले,
“आम्ही विचार करत आहोत की आधारकार्डवर अतिरिक्त तपशील का आवश्यक आहेत. फक्त एक फोटो आणि एक QR कोड ठेवला, तर कार्डवरील संवेदनशील माहितीचा गैरवापर रोखता येईल.”
ते पुढे म्हणाले की, डिसेंबर महिन्यात आधार पडताळणीसाठी नवीन नियम लागू करण्याची तयारी सुरू आहे. यामुळे ऑफलाइन पडताळणीची गरज कमी होईल आणि व्यक्तींची गोपनीयता अधिक सुरक्षित राहील. QR कोड स्कॅन केल्यानंतरच अधिकृतपणे आवश्यक माहिती पडताळता येईल.
नवीन आधार कार्ड कसे दिसेल?
नवीन कार्डात —
फक्त फोटो
फक्त सिक्युअर्ड QR कोड
असं स्वरूप असेल.
नाव, पत्ता, जन्मतारीख, मोबाइल नंबर यांसारखी वैयक्तिक माहिती कार्डवर छापली जाणार नाही. ही माहिती फक्त QR कोड स्कॅन करूनच अधिकृतरित्या मिळवता येईल.
या बदलामुळे—
माहितीचा गैरवापर रोखला जाईल
आधारकार्डची प्रत गोळा करण्याची प्रथा कमी होईल
फसवणूक आणि ओळख चोरी (Identity Theft) ची शक्यता मोठ्या प्रमाणात घटेल
आधार कायद्यानुसार काय आहे नियम?
आधार कायद्यानुसार व्यक्तीचा आधारक्रमांक किंवा बायोमेट्रिक तपशील ऑफलाइन पडताळणीसाठी गोळा करणे, वापरणे किंवा संग्रहित करणे मनाई आहे. तरीही प्रत्यक्षात अनेक संस्था आधारकार्डच्या छायाप्रती मागवून आपल्या फायलीत ठेवतात. हे नियमभंग तर आहेच, पण भविष्यातील गैरवापरालाही आमंत्रण ठरते.
UIDAI च्या नव्या उपक्रमामुळे अशा सर्व प्रथांना आळा बसेल. ऑफलाइन पडताळणी कमी होत जाईल आणि डिजिटल पडताळणी सुरक्षितपणे करता येईल.
नवीन प्रणाली कधीपासून लागू होणार?
UIDAI डिसेंबर महिन्यात संबंधित नियम जाहीर करणार आहे. हे नियम लागू झाल्यानंतर देशभरात नव्या प्रणालीची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने सुरू होईल.
सरकारचा हेतू स्पष्ट आहे—
✔ नागरिकांची माहिती अधिक सुरक्षित ठेवणे
✔ आधारचा गैरवापर थांबवणे
✔ डिजिटल पडताळणी अधिक मजबूत करणे
भारतभरातील 140 कोटी आधारधारकांसाठी हा मोठा आणि महत्त्वाचा बदल ठरणार आहे.
